Samen met 14 andere Europarlementariërs was ik verkiezingswaarnemer bij de eerste vrije verkiezingen van de Arabische Lente op zondag 23 october, in Tunesië. Voor veel kiezers was dit “de mooiste dag van hun leven”. Voorheen, onder President Ben Ali had alleen een kleine kliek wat te zeggen. De grootste winnaar van de verkiezingen lijkt dan ook de waardigheid en vrijheid waar zovelen in de Arabische wereld naar snakten. Dat gold ook voor Mohammed Bouazizi – de jongen straatverkoper wiens werk onmogelijk werd gemaakt door corruptie, armoede en uitzichtloosheid. Nog geen jaar geleden offerde hij zijn leven voor deze idealen door zelfverbranding.
Het enthousiasme en de hoop op een betere – meer democratische – toekomst was bij veel mensen dan ook direct voelbaar – met name bij jongeren. In grote getallen kwamen zij opdagen bij de kieslokalen in mijn waarnemerzone in Noord-Tunis. Enkelen lieten zelfs trots hun inkt gekleurde vinger zien waar ze net mee hadden gestemd. Maar bij zowel jong als oud, man of vrouw was er vreugde en hoop van de gezichten af te lezen. De opkomst was veel beter dan aanvankelijk werd verwacht; 90 procent van de geregistreerde stemgerechtigden is komen opdagen. Sommigen kieslokalen gingen zelfs eerder dicht omdat het hele district reeds was komen stemmen! Uiteraard waren er enkele onregelmatigden, en als waarnemers hebben wij deze aangemerkt als verbeterpunten voor volgende verkiezingen. Met name de registratie van kiezers, het managen van de niet-geregistreerden, en de weergave van de verkiezingsuitslagen kunnen beter. Maar het verkiezingsproces is grotendeels vrij, eerlijk en transparant verlopen. Een groot succes. Bovendien was het aandeel vrouwen dat deelnam aan de verkiezingen aanzienlijk – elke tweede gekozen kandidaat is een vrouw. De islamitische partij Ennahda heeft de meeste stemmen gehaald – tussen de 30 en 40 procent. Een samenwerking met twee kleinere seculieren partijen lijkt hierdoor noodzakelijk. Dit geeft Ennahda de kans om zich te bewijzen als gematigd islamitische partij, en tevens tegenover de seculiere verworvenheden waar de meerderheid van de Tunesiërs zo gehecht aan is – in het bijzonder de gelijkheid van man en vrouw. Zo zal deze coalitie van seculieren en islamieten in de verkozen grondwettelijke vergadering het komende jaar een grondwet kunnen ontwerpen die de scheiding van kerk en staat verzekerd.
Ik heb dan ook goede hoop dat Tunesië zich zal ontpoppen tot een volwaardige democratie, een model voor landen in de regio, en een sterke partner voor Europa. Des te groter het democratisch succes in Tunesië, des te groter de hervormingsdruk bij haar buren in Libië, Egypte en elders in de Arabische wereld. Europa, en Nederland zullen hier ook voordeel bij hebben. Tunesië was voor de Jasmijnrevolutie in januari vrijwel onbekend terrein voor Nederlandse investeerders (met uitzondering van de textielindustrie). Dat is jammer want met een met een relatief hoog opgeleide beroepsbevolking, aanzienlijke middenklasse, centrale ligging en massa´s potentieel voor het opwekken van zonneenergie heeft Tunesië goede papieren in de hand om buitenlandse, en ook Nederlandse investeringen aan te trekken. Een win-win situatie dus.
Hoe nu verder? De constitutionele raad gaat dit jaar nog een nieuwe interim-regering aanwijzen, in 2012 een nieuwe grondwet schrijven en dan voor 2013 nieuwe parlementaire verkiezingen uitschrijven. Voor mij is het belangrijk dat wij in Europa de Tunesiërs ons vertrouwen tonen gedurende deze periode, en dat we ons zo constructief mogelijk opstellen bij het geven van adviezen in deze democratische processen. Als lid van de Maghreb Delegatie in het Europees Parlement zie ik er dan ook naar uit dit te gaan doen door vast contact te leggen met de nieuw verkozen leden van de Tunesische constitutionele raad.
Ik zal dus de ontwikkelingen in Tunesië nauw op de voet blijven volgen, en u op de hoogte houden op lambertvannistelrooij.nl. U kunt mij ook volgen op twitter: @lvnistelrooij
Lambert van Nistelrooij
