Column: Europese waarden… de moeite waard

Afgelopen vrijdag was ik forumlid op de Universiteit van Tilburg. Daar werden de resultaten besproken van de “Europese Waarden Studie”. Zo’n 70.000 mensen in verschillende Europese landen is gevraagd naar hun opvattingen over politiek, godsdienst, welzijn, werk, familie en over de maatschappij. Ook de opvatting van burgers over Europa is erin opgenomen.
Zo’n studie, waarin burgers om de 9 jaar vragen krijgen voorgelegd geeft zicht op veranderingen over een langere periode. Het Tilburgse Onderzoek, waaraan 46 andere universiteiten en instellingen meedoen, is nu voor de vierde keer gehouden. We horen het alom: Nederlanders worden steeds egoïstischer. De samenleving verhardt . We geven steeds minder om elkaar. Alles moet maar kunnen. Het zijn de cultuurpessimisten die ons waarschuwen voor een onpersoonlijk en in onszelf gekeerd Nederland.

Welnu, zo’n vaart loopt het niet. Het onderzoek komt tot een andere conclusie. Op grond van het onderzoek is er geen reden de cultuurpessimisten gelijk te geven. De waarden van de Nederlanders, we bedoelen dan de vraag naar wat we belangrijk vinden, duiden niet op een moreel verval. Nederlanders blijven solidair en maatschappelijk betrokken. Individualisering blijkt goed te kunnen samengaan met sociale betrokkenheid. Dit blijkt zelfs een erg sterke combinatie.
Er is geen” alles moet kunnen” mentaliteit ontstaan. Nederlanders zijn zeer afkerig van bedrog en oneerlijkheid, het aannemen van steekpenningen, joyriding, maar ook zwartrijden en liegen. Het gaat om zaken die anderen of de publieke zaak schaden. De onderzoekers noemen dit de publieke moraliteit. Aan de andere kant ziet men wel meer ruimte in wat men de privé-moraliteit noemt . Dan duiden we op de steeds ruimere acceptatie van abortus, euthanasie, homosexualiteit en echtscheiding.
Ook op de vraag of men gelukkig is, scoren we goed. Met 56% zeer gelukkig en 41% tamelijk gelukkige Nederlanders is Nederland, samen met IJsland het meest gelukkige land in Europa. We scoren op een schaal van één tot tien een acht. Maar ook het huwelijk blijkt niet te hebben afgedaan. Integendeel zelfs: de meeste Nederlanders vinden dat het huwelijk geen ouderwets instelling is.

Een interessante vraag is ook of we ons intussen meer Europeaan zijn gaan voelen. Niks daarvan, zo blijkt. Nog geen 10 % geeft als eerste aan zich Europeaan te voelen. De cijfers leren ons dat de mensen zich meer herkennen in de eigen gemeente, regio en het land. Zo iets van “ ik ben Oisterwijker, Brabander en Nederlander”. Het subnationale, tussen het locale en de nationale staat vormt de sterkste combinatie. Terwijl weinig mensen zich verbinden met Europa, doen zij dat wel met hun regio. Ik merk dat ook in mijn werk in Brussel. Collega parlementariërs vertellen met trots over de regio waarin men woont. Niet gek dat het regionaal beleid, ook in een tijd van crisis wordt voortgezet.

U merkt het: ik heb veel waardering voor het werk in Tilburg. In een tijd van crisis is het belangrijk aan te sluiten bij breed gedragen waarden, ook in Europa is dit van groot belang. Wilt U daar mee van weten, kijk dan even op de website www.lambertvannistelrooij.nl

Europa Dichtbij

Europa dichterbij… Het zit Europa dezer dagen niet mee. Problemen en onzekerheden op financieel en economisch terrein brengen velen tot de conclusie dat de samenwerking te ver is gegaan. Ik kijk er echter anders tegenaan. Europa moet vooral een project zijn van slimmer samenwerken.. . Geïnteresseerd? Lees dan vooral verder. In het Europees parlement ben ik onlangs aangewezen tot rapporteur voor de regionale fondsen 2014-2020. We gaan nu een koers uitzetten, waarmee provincies en gemeenten vooruit kunnen. De Europese Commissie heeft voorgesteld voor Nederland zo’n 1,5 miljard Euro vrij te maken.

Den Haag is geen voorstander van deze subsidiestroom. Ik verwacht dat deze er wél komt. Het is vooral trigger-money. Immers Europa beperkt zich tot 50%, de rest moet in de lidstaat worden opgebracht. Hoe gaat het in z’n werk? De projecten moeten bijdragen aan de EU 2020 afspraken. Slimmer, groener en mensen aan het werk, daar gaat het ons om. Hiervoor hebben de lidstaten al ingestemd met concrete streefcijfers voor ondermeer opleiding, arbeidsdeelname en energie. Elk land krijgt de gelegenheid met de Europese Commissie een contact te sluiten over het gewenst maatwerk. Deze aanpak is nieuw. Bovendien worden lidstaten uitgesloten als zie niet voldoen aan de afspraken rond de nationale begrotingen. Je kunt niet zomaar trekken uit de fondsen en er vervolgens weer een potje van maken. Maar we zijn het nog lang niet eens; er zitten nog veel voetangels en klemmen. De financiële crisis maakt elke uitkomst onzeker.

Als rapporteur onderhandelen we hierover met de Europese Raad, waarin hiervoor doorgaans de ministers van Economische Zaken meedoen. Voor gemeenten en provincies is het oppassen geblazen. Er is veel speelruimte voor de inkleuring in de lidstaten. Een paar valkuilen: -de lidstaat besluit het geld niet meer in de regio’s in te zetten maar er gaten in de eigen begroting mee te vullen; niet aanvaardbaar! -de lidstaat besluit besteedt het geld alleen aan topsectoren en niet aan de regionale agenda; niet aanvaardbaar! -de lidstaat renationaliseert de besteding van de gelden en richt een nationaal loket in , waar de regio’s mogen komen shoppen; niet aanvaardbaar! U begrijpt waar ik heen wil. Europa wil herkenbaar bijdragen aan projecten in de regio’s en gemeenten. Daarvoor zijn de regionale gelden bedoeld. Het Europees Parlement zal zeker vasthouden aan de decentrale inzet: de regio’s aan zet. Gelet op de krapte bij het Rijk zullen de regio’s voor de cofinanciering aan de bak moeten. Die moeten dan veel van de wel 50% aan cofinanciering op tafel brengen. Alleszins haalbaar omdat het we nu ook geld uit de private sfeer meetellen. Daarnaast zetten we de Europeese fondsen voortaan anders beschikbaar; we gaan over van subsidie naar garantstelling. Nu de banken niet thuis geven, brengt een garantie van de EIB daar snel verandering in. Als een project niet failliet kan gaan, staat men in de rij. Maar bovenal: we boeken zo meer resultaat uit elke Europese Euro.

Kortom: Europa dichterbij…de discussie is geopend. Alle aanleiding een koers uit te zetten. Naast beheren en controleren, gaat het mij om investeren. Niks ver weg, maar dichtbij en herkenbaar. Daar hebben ook burgers behoefte aan. Zo wordt Europa niet een project van ver weg, maar van onszelf. Het CDA heeft 10 discussiepunten on line gezet. Meepraten kan via onze linkedin-groep genaamd ‘Europa Dichtbij’.

Lambert van Nistelrooij Europarlementariër

Verkiezingen in Tunesië

Samen met 14 andere Europarlementariërs was ik verkiezingswaarnemer bij de eerste vrije verkiezingen van de Arabische Lente op zondag 23 october, in Tunesië. Voor veel kiezers was dit “de mooiste dag van hun leven”. Voorheen, onder President Ben Ali had alleen een kleine kliek wat te zeggen. De grootste winnaar van de verkiezingen lijkt dan ook de waardigheid en vrijheid waar zovelen in de Arabische wereld naar snakten. Dat gold ook voor Mohammed Bouazizi – de jongen straatverkoper wiens werk onmogelijk werd gemaakt door corruptie, armoede en uitzichtloosheid. Nog geen jaar geleden offerde hij zijn leven voor deze idealen door zelfverbranding.

Het enthousiasme en de hoop op een betere – meer democratische – toekomst was bij veel mensen dan ook direct voelbaar – met name bij jongeren. In grote getallen kwamen zij opdagen bij de kieslokalen in mijn waarnemerzone in Noord-Tunis. Enkelen lieten zelfs trots hun inkt gekleurde vinger zien waar ze net mee hadden gestemd. Maar bij zowel jong als oud, man of vrouw was er vreugde en hoop van de gezichten af te lezen. De opkomst was veel beter dan aanvankelijk werd verwacht; 90 procent van de geregistreerde stemgerechtigden is komen opdagen. Sommigen kieslokalen gingen zelfs eerder dicht omdat het hele district reeds was komen stemmen! Uiteraard waren er enkele onregelmatigden, en als waarnemers hebben wij deze aangemerkt als verbeterpunten voor volgende verkiezingen. Met name de registratie van kiezers, het managen van de niet-geregistreerden, en de weergave van de verkiezingsuitslagen kunnen beter. Maar het verkiezingsproces is grotendeels vrij, eerlijk en transparant verlopen. Een groot succes. Bovendien was het aandeel vrouwen dat deelnam aan de verkiezingen aanzienlijk – elke tweede gekozen kandidaat is een vrouw. De islamitische partij Ennahda heeft de meeste stemmen gehaald – tussen de 30 en 40 procent. Een samenwerking met twee kleinere seculieren partijen lijkt hierdoor noodzakelijk. Dit geeft Ennahda de kans om zich te bewijzen als gematigd islamitische partij, en tevens tegenover de seculiere verworvenheden waar de meerderheid van de Tunesiërs zo gehecht aan is – in het bijzonder de gelijkheid van man en vrouw. Zo zal deze coalitie van seculieren en islamieten in de verkozen grondwettelijke vergadering het komende jaar een grondwet kunnen ontwerpen die de scheiding van kerk en staat verzekerd.

Ik heb dan ook goede hoop dat Tunesië zich zal ontpoppen tot een volwaardige democratie, een model voor landen in de regio, en een sterke partner voor Europa. Des te groter het democratisch succes in Tunesië, des te groter de hervormingsdruk bij haar buren in Libië, Egypte en elders in de Arabische wereld. Europa, en Nederland zullen hier ook voordeel bij hebben. Tunesië was voor de Jasmijnrevolutie in januari vrijwel onbekend terrein voor Nederlandse investeerders (met uitzondering van de textielindustrie). Dat is jammer want met een met een relatief hoog opgeleide beroepsbevolking, aanzienlijke middenklasse, centrale ligging en massa´s potentieel voor het opwekken van zonneenergie heeft Tunesië goede papieren in de hand om buitenlandse, en ook Nederlandse investeringen aan te trekken. Een win-win situatie dus.

Hoe nu verder? De constitutionele raad gaat dit jaar nog een nieuwe interim-regering aanwijzen, in 2012 een nieuwe grondwet schrijven en dan voor 2013 nieuwe parlementaire verkiezingen uitschrijven. Voor mij is het belangrijk dat wij in Europa de Tunesiërs ons vertrouwen tonen gedurende deze periode, en dat we ons zo constructief mogelijk opstellen bij het geven van adviezen in deze democratische processen. Als lid van de Maghreb Delegatie in het Europees Parlement zie ik er dan ook naar uit dit te gaan doen door vast contact te leggen met de nieuw verkozen leden van de Tunesische constitutionele raad.

Ik zal dus de ontwikkelingen in Tunesië nauw op de voet blijven volgen, en u op de hoogte houden op lambertvannistelrooij.nl. U kunt mij ook volgen op twitter: @lvnistelrooij

Lambert van Nistelrooij